Επαγγελματική εξουθένωση (burnout): σημάδια, αιτίες και πώς βοηθά η CBT

Τα τρία βασικά σημάδια

Η έρευνα της Christina Maslach, που διαμόρφωσε τον τρόπο που κατανοούμε σήμερα το burnout, περιγράφει τρεις διαστάσεις που συνήθως εμφανίζονται μαζί:

• Εξάντληση: σωματική και συναισθηματική κόπωση που δεν υποχωρεί με την ξεκούραση.
• Απόσταση ή κυνισμός: αποστασιοποίηση από τη δουλειά, ειρωνεία, αίσθηση ότι «δεν με αφορά πια».
• Μειωμένη αποτελεσματικότητα: η αίσθηση ότι ό,τι κι αν κάνεις δεν είναι αρκετό ή δεν έχει νόημα.

Burnout, άγχος ή κατάθλιψη;

Τα όρια δεν είναι πάντα καθαρά. Το burnout συνδέεται κυρίως με το εργασιακό πλαίσιο, ενώ η κατάθλιψη επηρεάζει συνήθως όλους τους τομείς της ζωής: τη διάθεση, το ενδιαφέρον για πράγματα που πριν ευχαριστούσαν, τον ύπνο, την όρεξη.

Επειδή οι καταστάσεις αυτές συχνά συνυπάρχουν, είναι χρήσιμη μια προσεκτική αξιολόγηση από επαγγελματία αντί για αυτοδιάγνωση. Αν η διάθεση είναι σταθερά πεσμένη ή εμφανίζονται σκέψεις απελπισίας, αξίζει να ζητήσεις βοήθεια χωρίς καθυστέρηση.

Τι συντηρεί την εξουθένωση

Εκτός από τον φόρτο εργασίας, ρόλο παίζουν η έλλειψη ελέγχου, η ασάφεια ρόλων, η αίσθηση αδικίας και η ανεπαρκής αναγνώριση. Σε ατομικό επίπεδο, κάποια μοτίβα σκέψης και συμπεριφοράς κάνουν τον κύκλο πιο δύσκολο να σπάσει:

• Τελειοθηρικοί κανόνες, όπως «πρέπει να τα κάνω όλα άψογα».
• Δυσκολία να πεις «όχι» και να βάλεις όρια στον χρόνο σου.
• Αίσθηση ότι η αξία σου εξαρτάται από την απόδοσή σου.
• Περικοπή ύπνου, κίνησης και κοινωνικής επαφής για να «προλάβεις».

Πώς βοηθά η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία

Η CBT δεν αλλάζει την εταιρεία σου, αλλά σε βοηθά να δεις καθαρά τι κρατά τον κύκλο ενεργό και τι είναι στο χέρι σου να αλλάξει. Στη δουλειά μας συνήθως:

• Χαρτογραφούμε τις καταστάσεις, τις σκέψεις και τις αντιδράσεις που εξαντλούν περισσότερο.
• Εξετάζουμε και ελαστικοποιούμε άκαμπτους κανόνες όπως η τελειοθηρία.
• Δουλεύουμε πρακτικά τη διεκδικητικότητα και τα όρια.
• Επαναφέρουμε σταδιακά δραστηριότητες που αναπληρώνουν ενέργεια.
• Σχεδιάζουμε την πρόληψη υποτροπής για τις απαιτητικές περιόδους.

Πότε να ζητήσεις βοήθεια

Αν η κόπωση κρατά εβδομάδες, αν επηρεάζει τον ύπνο, τις σχέσεις ή την υγεία σου, ή αν σκέφτεσαι συνεχώς να τα παρατήσεις χωρίς να ξέρεις τι θέλεις, είναι καλή στιγμή για μια πρώτη κουβέντα. Η δωρεάν 20λεπτη τηλεφωνική γνωριμία υπάρχει ακριβώς γι' αυτό: να δούμε μαζί τι συμβαίνει και αν μπορώ να βοηθήσω.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι το burnout διάγνωση;

Στην ταξινόμηση ICD-11 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας περιγράφεται ως επαγγελματικό φαινόμενο και όχι ως ιατρική πάθηση. Αυτό δεν το κάνει λιγότερο σοβαρό ή λιγότερο άξιο φροντίδας.

Θα χρειαστεί να αλλάξω δουλειά;

Όχι απαραίτητα. Πολλές φορές οι αλλαγές στον τρόπο που δουλεύεις, στα όρια και στις προσδοκίες από τον εαυτό σου κάνουν μεγάλη διαφορά. Η απόφαση είναι πάντα δική σου.

Γίνεται η θεραπεία online;

Ναι. Οι συνεδρίες γίνονται αποκλειστικά online, κάτι που βοηθά ιδιαίτερα όταν το πρόγραμμα της δουλειάς είναι ήδη φορτωμένο.

Διάβασε επίσης